Oszustwo „na wnuczka” — jak rozpoznać i co zrobić
Telefon od wnuczka, córki albo innej bliskiej osoby. Nagle pojawia się wypadek, problem z prawem albo pilna potrzeba pieniędzy. Rozmówca prosi, żeby działać szybko i nikomu o tym nie mówić.
To może być oszustwo „na wnuczka”.
Jeśli podczas takiej rozmowy pojawia się prośba o pieniądze, nie przekazuj ich i nie próbuj rozwiązywać sprawy pod presją. Rozłącz się i samodzielnie sprawdź, czy historia jest prawdziwa.
Ten poradnik należy do tematu oszustw internetowych.
Co zrobić, gdy ktoś dzwoni z taką prośbą?
Nie musisz od razu wiedzieć, czy po drugiej stronie naprawdę jest ktoś z rodziny. Wystarczy, że nie podejmiesz decyzji w czasie rozmowy.
Zrób trzy rzeczy:
- Rozłącz się.
- Zadzwoń do bliskiej osoby na znany Ci numer i sprawdź, czy rzeczywiście potrzebuje pomocy.
- Jeśli okaże się, że była to próba oszustwa, powiadom Policję.
Policja zaleca również, aby w przypadku przekazania pieniędzy albo wykorzystania rachunku bankowego skontaktować się z bankiem, korzystając z oficjalnego numeru infolinii. Nie używaj numeru telefonu podanego przez oszusta podczas rozmowy.
Jak działa oszustwo „na wnuczka”?
Oszuści wykorzystują zaufanie do bliskiej osoby i próbują wywołać silne emocje.
Dzwoniący może podać się za wnuczka, wnuczkę, syna, córkę albo inną osobę z rodziny. Następnie przedstawia historię, według której potrzebne są pieniądze.
Powód może być różny. Policja opisuje między innymi sytuacje związane z rzekomym wypadkiem, problemami prawnymi czy koniecznością pilnego przekazania pieniędzy.
Nie ma jednego scenariusza, którego oszuści trzymają się zawsze. Mogą zmieniać historię i sposób prowadzenia rozmowy.
Ważne jest więc nie to, jak dokładnie brzmi historia, ale to, co dzieje się podczas rozmowy.
Jeżeli ktoś podszywa się pod bliską osobę i jednocześnie próbuje skłonić Cię do szybkiego przekazania pieniędzy, zatrzymaj się i zweryfikuj sytuację. Ten sam pośpiech bywa w fałszywym mailu albo SMS-ie.
Po czym poznać, że coś jest nie tak?
Zwróć uwagę szczególnie wtedy, gdy podczas rozmowy pojawia się kilka takich elementów:
- niespodziewana prośba o pieniądze,
- presja czasu,
- dramatyczna historia dotycząca członka rodziny,
- prośba o zachowanie wszystkiego w tajemnicy,
- próba zniechęcenia Cię do kontaktu z rodziną,
- polecenie, aby pieniądze przekazać innej osobie,
- nacisk, żeby nie zadawać pytań i od razu wykonać polecenie.
Sam jeden element nie musi oznaczać oszustwa.
Problem zaczyna się wtedy, gdy ktoś próbuje uniemożliwić Ci spokojne sprawdzenie informacji i jednocześnie oczekuje pieniędzy.
„To naprawdę mój wnuczek. Zna szczegóły naszej rodziny”
To nie musi być dowód, że rozmowa jest prawdziwa.
Oszuści mogą wcześniej zdobyć informacje o rodzinie albo wykorzystać informacje dostępne publicznie. Nie traktuj znajomości imienia, nazwiska czy innych szczegółów jako wystarczającego potwierdzenia tożsamości.
Najbezpieczniej jest zakończyć rozmowę i samodzielnie skontaktować się z bliską osobą.
Nie korzystaj przy tym z numeru podanego przez rozmówcę. Zadzwoń na numer, który masz zapisany w telefonie albo który znasz od dawna.
„Ale głos brzmiał dokładnie jak głos wnuczka”
Sam głos również nie powinien być jedynym sposobem potwierdzenia tożsamości.
W przypadku podejrzanej rozmowy najważniejsza jest niezależna weryfikacja.
Jeżeli masz wątpliwości, rozłącz się i zadzwoń do wnuczka lub innej bliskiej osoby na znany Ci numer.
Nie musisz podczas rozmowy udowadniać oszustowi, że się myli. Możesz po prostu się rozłączyć.
Dlaczego oszust tak bardzo naciska na czas?
Presja ma utrudnić spokojne sprawdzenie historii.
Policja i NASK zwracają uwagę na wykorzystywanie manipulacji, silnych emocji oraz poczucia pilności. Oszust chce, aby decyzja została podjęta, zanim pojawi się możliwość sprawdzenia informacji u kogoś innego.
Dlatego zdanie „Musisz zrobić to teraz” nie powinno przyspieszać Twojej decyzji. Powinno być powodem, żeby się zatrzymać i sprawdzić, co naprawdę się wydarzyło.
Co zrobić, jeśli po pieniądze ma przyjść inna osoba?
Nie przekazuj pieniędzy tylko dlatego, że osoba dzwoniąca powiedziała, że przyjdzie po nie ktoś inny.
W oszustwach tego typu pieniądze mogą być odbierane przez inną osobę, tak zwanego „odbieraka”. Policja również w 2026 roku opisywała takie przypadki. W jednym z nich 32-letni mężczyzna miał odebrać pieniądze od seniorki po wcześniejszej rozmowie telefonicznej.
Jeżeli nie masz pewności, z kim masz do czynienia, nie przekazuj gotówki i przerwij całą procedurę. Przy przelewie albo logowaniu do banku trzymaj się zasad bezpiecznego logowania.
Co zrobić, jeśli już przekazałem pieniądze?
Nie czekaj i nie wstydź się zgłosić sprawy.
Jeżeli przekazałeś gotówkę, skontaktuj się z Policją i przekaż wszystkie informacje, które pamiętasz: kiedy był telefon, co mówił rozmówca, jaka historia została przedstawiona, gdzie i komu przekazałeś pieniądze.
Jeżeli wykonałeś przelew albo pieniądze zostały przekazane za pośrednictwem banku, jak najszybciej skontaktuj się również z bankiem.
Użyj oficjalnego numeru banku znajdującego się na jego stronie internetowej lub na karcie. Nie korzystaj z numeru podanego przez rozmówcę.
Policja zaleca poinformowanie banku w przypadku wykorzystania rachunku lub przekazania środków.
Czy takie oszustwa nadal się zdarzają?
Tak.
Policja także w 2026 roku informowała o przypadkach oszustw metodą „na wnuczka” i jej odmianach.
W maju 2026 roku policjanci z Pelplina zatrzymali mężczyznę, który miał odebrać od 68-letniej kobiety 50 tys. zł po tym, jak wcześniej usłyszała przez telefon historię o rzekomym wypadku syna i synowej. Dzięki szybkiej reakcji Policji pieniądze odzyskano.
We wrześniu 2026 roku Policja informowała również o zatrzymaniach osób podejrzanych o udział w oszustwach metodą „na wnuczka”, „na pracownika banku” i „na policjanta”.
Zmieniają się historie przedstawiane przez oszustów, ale podstawowy mechanizm pozostaje podobny: podszywanie się pod osobę wzbudzającą zaufanie, wywołanie silnych emocji i nakłonienie do szybkiego przekazania pieniędzy. Tak opisują ten schemat również Policja i FinCERT.
Zapamiętaj jedną rzecz
Jeśli ktoś podający się za wnuczka albo inną bliską osobę nagle prosi Cię o pieniądze, nie przekazuj ich podczas tej rozmowy.
Rozłącz się. Zadzwoń do bliskiej osoby na znany Ci numer. Dopiero wtedy zdecyduj, co robić dalej.
Nie musisz znać wszystkich metod stosowanych przez oszustów. Wystarczy, że nie pozwolisz, aby ktoś obcy zmusił Cię do podjęcia finansowej decyzji w pośpiechu.
Źródła i materiały
Te zasady są zbieżne z publicznymi materiałami:
- Uważaj na oszustwa „na wnuczka” — Policja i FinCERT
- „Wypadek syna” okazał się próbą oszustwa — Policja, Pelplin, maj 2026
- Areszt tymczasowy dla 32-letniego „odbieraka” — Policja, 2026
- Rozbita grupa oszustów „na wnuczka”, „na pracownika banku” i „na policjanta” — Policja Pomorska, wrzesień 2026
- #Halo! Tu cyberbezpieczny Senior — kampania NASK
- Zgłoś incydent do CERT Polska — formularz zgłoszeń
Nie jesteśmy partnerem tych instytucji. To nie zastępuje zgłoszenia na Policję.
Słownik pojęć
Te słowa pojawiły się w tym poradniku. Jedno zdanie, zwykłym językiem.
- Odbierak
- Odbierak to osoba, która przychodzi po gotówkę po rozmowie telefonicznej. Nie przekazuj jej pieniędzy, jeśli nie masz pewności, z kim masz do czynienia.
- FinCERT
- FinCERT.pl to Bankowe Centrum Cyberbezpieczeństwa przy Związku Banków Polskich. Publikuje ostrzeżenia o oszustwach, w tym „na wnuczka”.
- Infolinia banku
- Infolinia banku to numer z karty albo ze strony banku wpisanej ręcznie. Numer podany przez kogoś w telefonie pomiń.
- CERT Polska
- CERT Polska to zespół w NASK, który przyjmuje zgłoszenia prób oszustwa w internecie.
Najczęstsze pytania
Co zrobić, gdy ktoś dzwoni z prośbą o pieniądze jako wnuczek?
Nie przekazuj pieniędzy w czasie tej rozmowy. Rozłącz się, zadzwoń do bliskiej osoby na numer, który znasz, i dopiero wtedy zdecyduj, co robić.
Po czym poznać oszustwo „na wnuczka”?
Zatrzymaj się, gdy pojawia się nagła prośba o pieniądze, presja czasu, dramatyczna historia o rodzinie i zakaz mówienia komukolwiek. Jeden element nie wystarczy — groźne jest to, że ktoś nie daje Ci sprawdzić sprawy.
Co zrobić, jeśli po pieniądze ma przyjść inna osoba?
Nie przekazuj gotówki osobie, której nie znasz, nawet jeśli dzwoniący kazał Ci na nią czekać. Przerwij całą procedurę i sprawdź historię u rodziny.
Co zrobić, jeśli już przekazałem pieniądze?
Zgłoś sprawę na Policję i jak najszybciej zadzwoń do banku na numer z karty albo ze strony banku. Nie używaj numeru podanego przez oszusta.
Wróć do przewodnika: Oszustwa internetowe.